Acquoy heeft weer zonnetijd

De zonnewijzer is bevestigd op de zijgevel van het uit 1761 stammende Huis Overlinge

20-05-2016, 08:09 | Van de redactie door Rita Boer Rookhuiszen

ACQUOY Veel belangstellenden waren vrijdagochtend 13 mei naar de Lingedijk in Acquoy gekomen voor de onthulling van de 5e zonnewijzer van de Zonnewijzerroute Geldermalsen. In tegenstelling tot de vier eerder gerealiseerde zonnewijzers in Tricht, Deil, Geldermalsen en Beesd is de zonnewijzer van Acquoy een reeds bestaande zonnewijzer die vakkundig gerestaureerd is. De officiële onthulling gebeurde door Geldermalsens cultuurwethouder Niko Wiendels.

De restauratie was mogelijk dankzij subsidies van de gemeente Geldermalsen, de stichting Jan Nieuwenhuyzen. Vrijwilligers van de Stichting Zonnewijzerroute Geldermalsen deden uitvoerig onderzoek naar de geschiedenis van zowel de zonnewijzer als het voormalig Schepenhuis Huis Overlinge uit 1761 waarop de zonnewijzer aangebracht is. "Een restauratie vergde een aanpak die totaal nieuw voor ons was,'' vertelt Astrid van der Werff van de Stichting Zonnewijzerroute Geldermalsen. "Het pakte beter uit dan we hadden kunnen denken. We zijn echt trots op het resultaat. We deden onderzoek naar de samenstelling van het oude stucwerk en gebruikten dezelfde mix van scherp rivierzand en kalk. Voor de verf is onder andere Berlijns blauw gebruikt, een synthetisch pigment wat in 1704 ontdekt werd. Zonder het vakwerk van stukadoor In den Eng uit Culemborg en schildersbedrijf de Jongh uit Waardenburg was het ons niet gelukt.''

De vormgeving van de cijfers op de zonnewijzer is gebaseerd op stukjes oude uurcijfers die zijn vergeleken met andere cijfers uit de 18e eeuw en cijfers op zonnewijzers uit dezelfde periode. Cor van Dijk, bewoner van het huis en docent metallurgie, maakte zelf de metalen schaduwgever.

Of de zonnewijzer al direct bij de bouw in 1761 is aangebracht kon niet achterhaald worden, het is wel aannemelijk. In die tijd werd de zonnewijzer gezien als teken van stand en aanzien en waren ze ook nodig om uurwerken in klokkentorens gelijk te kunnen zetten. De zonnewijzer van Huis Overlinge zou daarnaast gebruikers van het nabij gelegen voetveer in staat stellen de tijd af te lezen. Er is een folder met informatie over de zonnewijzer van Huis Overlinge beschikbaar. Binnenkort verschijnt ook een van de website te downloaden routekaart.

www.zonnewijzerroutegeldermalsen.nl

Zonnewijzer in Acquoy onthuld

De onthulling van de zonnewijzer in Acquoy vrijdag.

Acquoy • Het Kontakt woensdag 18 mei 2016

In Acquoy is vrijdag de gerestaureerde zonnewijzer op huis Overlinge onthuld. De zonnewijzer maakt deel uit van de Zonnewijzerroute Geldermalsen, die nu vijf zonnewijzers omvat.

Eerder realiseerde de stichting Zonnewijzerroute Geldermalsen al zonnewijzers in Tricht, Geldermalsen, Deil en Beesd. De stichting heeft als doel in elke kern van de gemeente een dergelijk herkenningspunt te realiseren. Zoals de stichting op haar site verwoord: "Iets eigens voor ieder dorp en door een wandel- en fietsroute verbonden met de zonnewijzers in de andere dorpen. Leuk voor de eigen inwoners, voor bezoekers en voor de generaties na ons." Het streven vindt haar oorsprong in 2008, toen Astrid van der Werff een zonnewijzer realiseerde op de gevel van haar eigen woning en het idee opvatte om in ieder dorp zoiets te maken. Met de onthulling van de wijzer op het voormalige schepenhuis uit 1761 in Acquoy is de stichting bijna halverwege dit streven.

Zonnetijd

Om de zonnewijzer op het huis Overlinge in Acquoy goed te restaureren werd er eerst technisch onderzoek verricht. Zo is het stucwerk onderzocht, zijn de genaamde uurlijnen en de pigmenten onder de loep genomen. Om de kleur te bepalen, zijn er bijvoorbeeld kleine stukjes loszittende verf van de muur gehaald. Op de achterkant was de oorspronkelijke kleur nog goed zichtbaar, het bleek te gaan om zogenaamd Berlijns blauw. Dat is een synthetisch blauw, ontdekt in 1704. Het huis Overlinge is gebouwd in 1761, in opdracht van de broers Wouter en Hendrik van Varsseveld. Wouter was molenmaker, houthandelaar, timmerman en schepen en armenmeester. Een functie als schepen maakte hem een persoon van aanzien in het dorp, wellicht dat er daarom een zonnewijzer op het pand is aangebracht: dit was destijds een teken van welvaart.

Op de bewuste zonnewijzer is tijdens de zomerperiode (ongeveer vanaf 21 juni) vanaf ongeveer 04:00 tot 13:00 uur de tijd te lezen. Dan geeft de schaduw van de schaduwgever - ook wel poolstijl - de tijd aan. Daarna draait de zon naar de westkant van het huis. In de winter kan de wijzer tot even na 14:00 uur werken. De zonnewijzer geeft de ware Acquoyse tijd aan, oftewel: de zonnetijd. Dat betekent dat het op de zonnewijzer precies 12:00 uur is als de zon in Acquoy exact op het hoogste punt staat. De huidige uurwerken lopen altijd voor op deze zonnetijd.

De onthulling vond vrijdag plaats in bijzijn van wethouder Niko Wiendels van gemeente Geldermalsen, Cor van Dijk (bewoner van het pand), Frans Maes van De Zonnewijzerkring en de heer B. Arentsen namens de stichting Jan Nieuwenhuyzen.

De zonnewijzer in Acquoy is gerealiseerd in opdracht van stichting Zonnewijzerroute Geldermalsen, met hulp van de volgende sponsors: stichting Jan Nieuwenhuyzen en gemeente Geldermalsen.

11-Centraal

In het kwartaalblad 11-Centraal van de gemeente Geldermalsen, editie april 2016, staan we op de middenkatern. Hiermee wordt het toeristisch seizoen geopend. Met een oplage van ruim 11.000 is dit een mooie promotie voor onze zonnewijzerroute.   

p5010002kopie

Bezoek aan Brussel

Zaterdag 17 oktober 2015 waren we bij de bijeenkomst van de Zonnewijzerkring West-Vlaanderen. Onderwerp was de zonnewijzer van de Ancienne Farmacie Delacre op de Koudenberg 64-66 te Brussel. Het gebouw is ontworpen door architect Paul Saintenoy en is gebouwd in 1895. Het mozaÏek is gemaakt door de Italiaan Silvio Tolomei. Haan en Uil symboliseren Dag en Nacht. De mozaïekzonnewijzer werd gerestaureerd door Gino Tondat en Sarah Landtmeters. 

De lezing werd gehouden door Patric Oyen en Gino Tondat. Hieronder een kleine impressie.

    

Daarnaast werden we door Jan de Graeve rondgeleid door Brussel en liet hij ons de door hem ontworpen zonnewijzer zien aan de Boudewijnlaan 12.

          

Leefbaarheidsinitiatief 14 oktober 2015

Opnieuw hebben we in oktober 2015 meegedaan aan het leefbaarheidsinitiatief van de gemeente Geldermalsen. Alle 103 stemmers die ons gesteund hebben............ heel hartelijk bedankt! Gebleken is dat we niet in de prijzen zijn gevallen. De zonnewijzer in Enspijk kan helaas niet doorgaan.