Onthulling zonnewijzer Gellicum

De door wethouder Wiendels onthulde zonnewijzer is uitgevoerd in leisteen die mooi afsteekt tegen de roodbruine kerkmuur.

Rita Boer Rookhuiszen-de Joode

NU OOK ZONNETIJD IN GELLICUM

26-03-2018, 20:17 | Van de redactie

GELLICUM – De zon verstopte zich achter de wolken tijdens de onthulling van de zesde zonnewijzer van de Zonnewijzerroute Geldermalsen in Gellicum, het kleinste dorp van de gemeente Geldermalsen. Voor het onthullingscomité, bestaande uit Astrid van de Werff uit Tricht en Karine van Drunen uit Deil, de makers en alle belangstellenden die zondagmiddag 25 maart bij de onthulling aan de voet van de toren van de Onze Lieve Vrouw Geboortekerk stonden maakte dit de feestvreugde er niet minder om. Dat de zonnewijzer de juiste tijd zou aangeven, daar twijfelde niemand aan.

Hoewel het zondag officieel 'zomertijd' is geworden, geeft de zonnewijzer van Gellicum niet die tijd aan. ,,Hij geeft de exacte zonnetijd voor Gellicum aan,'' aldus Astrid van de Werff in haar toelichting op het ontwerp van de zonnewijzer. "Net zoals dat in het verleden overal het geval was. Tot ver in de 19e eeuw waren uurwerken nog niet zo betrouwbaar en werden zonnewijzers gebruikt om de klokken regelmatig weer op de juiste tijd te zetten.'' Vaak hingen deze zonnewijzers aan de zuid of zuidwestkant van een kerk, of aan de kerktoren zelf, zoals nu ook weer in Gellicum. In het ontwerp probeert de Zonnewijzerroute de historie van de kerk met het aangebouwde Rechthuis te doen herleven. In een speciale folder wordt hier uitleg over gegeven.

Het ontwerpen en maken van een zonnewijzer is precisiewerk. ,"Zonder de kennis en het vakmanschap van bijvoorbeeld de firma van Luijn Natuursteen uit Tiel was het niet gelukt. We boffen ontzettend met zulke vaklui in onze regio,'' aldus Van der Werff die zelf het vergulden van lijnen op de zonnewijzer voor haar rekening nam. Cor van Dijk uit Acquoy maakte de schaduwwerper.

De Zonnewijzerroute werd in 2009 opgericht en won dat jaar de actie ter gelegenheid van het 75-jarig jubileum van het Nieuwsblad Geldermalsen. Daarmee kwam een eerste startkapitaal beschikbaar wat later aangevuld werd met grote en kleinere sponsoren. Er waren al zonnewijzers in Tricht, Geldermalsen, Deil, Beesd en Acquoy gerealiseerd. De zonnewijzer in Gellicum werd mogelijk dankzij giften van Rabobank West Betuwe, de Stichting Jan Nieuwenhuyzen, het Prins Bernhard Cultuurfonds Gelderland en vanuit het leefbaarheidsbudget van de gemeente Geldermalsen. Het was dan ook wethouder van cultuur Niko Wiendels die samen met Karine van Drunen de officiële onthullingshandeling verrichtte.

www.zonnewijzerroutegeldermalsen.nl 

Excursie Zonnewijzerkring naar Oud-Zuylen op 8 juli 2017

Op zaterdag 8 juli 2017 was de jaarlijkse excursie van de Zonnewijzerkring Nederland. Dit keer gingen we naar Huize Zuylenburgh in Oud-Zuylen, waar een planetarium in is gevestigd. Naast het Planetarium konden we een bijzondere collectie zonnewijzers zien en de hele verzameling die de eiganaar van dit pand bijeengebracht heeft. 

          

Ook brachten we een bezoek aan het Slot Zuylen. Het was weer een geweldige dag.

         

 

Cheque ontvangen van Rabobank West-Betuwe

Dinsdag 6 juni 2017 werd door medewerkers van de Rabobank West-Betuwe aan ons een cheque overhandigd. We zijn blij met het bedrag wat we ontvangen hebben. Dankzij onze trouwe stemmers kunnen we weer verder met onze plannen voor een zonnewijzer voor Gellicum.

Zonnewijzers - schaduw van de tijd

Lezing over zonnewijzers door Frans Maes. Een samenwerking van de HKWB en het NUT Geldermalsen op dinsdag 11 april 2017 in de Pluk in Geldermalsen. Aanvang: 20.00 uur.

Een meervoudige zonnewijzer uit de 18e eeuw, bij De Slotplaats in Bakkeveen.

Zonnewijzers - schaduw van de tijd.

De meeste mensen kennen zonnewijzers als - al of niet roestige - tuinornamenten. In Geldermalsen weten velen inmiddels beter. Zeker nu de Stichting Zonnewijzerroute Geldermalsen al enige tijd aan de weg timmert, en inmiddels in vijf dorpen in de gemeente zonnewijzers heeft gerealiseerd. Frans Maes uit Nijmegen, bestuurslid van de Nederlandse Zonnewijzerkring en adviseur van de Stichting, gaat in zijn voordracht in op de werking, geschiedenis en toekomst van dit bijzondere instrument.

De zonnewijzer is wellicht het oudste wetenschappelijke instrument van de mensheid. Zonnewijzers regelden eeuwenlang het dagelijks leven. Ze wezen de tijd van de dag, maar ook de tijd van het jaar, de datum. We blikken even naar het verleden, naar Babylonië, Griekenland, Egypte, de Middeleeuwen, en naar verschillende manieren van tijdrekening in die culturen.

Het type zonnewijzer dat bij onze tijdrekening hoort, is de poolstijlzonnewijzer. De poolstijl wijst naar de Poolster, het punt aan de hemelbol waar de vaste sterren omheen lijken te draaien. Daarvan zijn vele uitvoeringsvormen te vinden, waaronder fraaie exemplaren. Hoe werkt deze zonnewijzer? Waarom wijst hij altijd een andere tijd aan dan ons horloge? Waar moet je op letten als je er een wilt kopen? Hoe moet hij opgesteld worden? Daarnaast zijn er andere typen zonnewijzers, ook in en rond Geldermalsen Wat zijn de achterliggende principes?

Zonnewijzers waren niet alleen onmisbare gebruiksvoorwerpen, maar werden vanaf de 17e eeuw ook luxe-artikelen waarmee men zijn eruditie, goede smaak en welstand etaleerde. Daar zijn nog fraaie exemplaren van te vinden.

Tot het midden van de 19e eeuw had elke plaats zijn eigen tijd, de ware plaatselijke tijd, die gebaseerd was op de stand van de zon aan de hemel ter plaatse. Toen er snelle communicatiemiddelen verschenen, zoals de trein en de telegraaf, werd dit minder praktisch en ging men aan de tijd sleutelen. Er werden tijdzones ingesteld, bij ons de Midden-Europese tijd, waaraan later nog de zomertijd werd toegevoegd. Daarmee raakte de zonnestand, en daarmee de zonnewijzer, in onbruik als tijdmeter. Vanaf de jaren '70 is er een hernieuwde belangstelling voor zonnewijzers. Die heeft niet alleen geleid tot de oprichting van verenigingen in meerdere landen, maar ook tot nieuwe ontwikkelingen en nieuwe principes. Ook daarvan zullen we voorbeelden tegenkomen.